9 dec 2025

Uit inNOVE-magazine 2025-3:

Nederland is van oudsher sterk afhankelijk van internationale vrijhandel en samenwerking. Wederzijdse afhankelijkheden vormen het fundament onder een open handelssysteem. De huidige, geopolitieke context laat echter zien dat wederzijdse afhankelijkheden niet per definitie stabiliteit teweegbrengen. Landen kunnen in toenemende mate energie als sanctiemiddel gebruiken. Nederland en de EU zijn kwetsbaar en soms is er sprake van risicovolle, strategische afhankelijkheden. Voor fossiele brand- en grondstoffen bestaan er afhankelijkheden van een beperkt aantal landen, denk aan de OPEC. Maar ook voor hernieuwbare brand- en grondstoffen kunnen die ontstaan. De risico’s daarvan lijken meer gespreid, maar Nederland is wel in grote mate afhankelijk van import van grondstoffen of biobrandstoffen uit een paar Aziatische landen. Zie het NEa jaarrapport 2024.

Om energiezekerheid te kunnen garanderen geldt er op basis van een Europese richtlijn, de ‘Critical Stock Obligation’ (CSO), een voorraadplicht. In Nederland zorgt het COVA (Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten) voor de Nederlandse strategische olievoorraden. Hoewel het COVA ook hernieuwbare brandstoffen aankoopt en de prijsvorming van hernieuwbare volgt, is de voorraadverplichting momenteel gebaseerd op fossiele energie. Nederland dient een strategische voorraad aan het houden die in volume overeenkomt met het brandstofverbruik in een periode van 61 dagen. 

Deelnemers van een onlangs afgeronde taskforce over de toekomst van de brandstofen chemiegrondstoffen in Nederland1 hebben geconstateerd dat het nodig is deze Europese richtlijn (CSO) voor voorraadbeheer aan te passen om leveringszekerheid in hernieuwbare productie zeker te stellen. Het is dan nodig om deze te wijzigen door hernieuwbare energiebronnen toe te voegen, zoals biobrandstoffen, synthetische brandstoffen en waterstof. Deze herziening moet dan zekerheid bieden voor de belangrijkste hernieuwbare brandstoffen en chemiegrondstoffen die nodig zijn voor de vitale processen in Nederland en Europa.

De richtlijn voor het aanhouden van een strategische voorraad richt zich op crisissituaties, terwijl het voor strategische automie ook nodig is om buiten crisistijd een zekere mate van zelfvoorziening te organiseren. Hierin spelen hernieuwbare brandstoffen een belangrijke rol. De productie of import van hernieuwbare brandstoffen, duurzame brandstoffen, drop-in e-fuels of groene waterstof kunnen Nederland en Europa meer strategische autonomie en concurrentiekracht opleveren. Nederland kan hierin een belangrijke rol pakken. Via onze havens en pijpleidingen kan Nederland andere landen voorzien van (geïmporteerde) hernieuwbare brandstoffen.

Platform Hernieuwbare Brandstoffen bepleit daarom voor verdere investeringen in het hernieuwbaar productiecluster, boven op de reeds bestaande hernieuwbare brandstoffenproductie, voor een klimaatneutrale samenleving en ter versterking van de strategische autonomie.

1) EINDRAPPORTAGE TASKFORCE VERKENNING TOEKOMST BRANDSTOF- EN CHEMIEGRONDSTOFFENPRODUCTIE (7 JUNI 2025)
De Taskforce is in december 2024 gestart op verzoek van de Stuurgroep van het Nationaal Programma Verduurzaming Industrie (NPVI) met deelname vanuit de ministeries I&W en KGG, RVO, bedrijven die actief zijn in brandstof- en chemiegrondstofproductie (hierna BCP), afnemers, havens, kennisinstellingen en milieuorganisaties, waaronder Platform Hernieuwbare Brandstoffen. De aanleiding voor het instellen van de Taskforce is het achterblijven van investeringen in zowel opbouw van hernieuwbare productie als in verduurzaming en ombouw van fossiele raffinaderijen, ondanks de heldere Europese en Nederlandse doelen. In 2050 wil Nederland alleen nog energie uit duurzame bronnen gebruiken. Het doel is om in 2050 het gebruik van fossiele brandstoffen te minimaliseren zodat Nederland in dat jaar (bijna) geheel ‘fossiel-vrij’ is. Het uitblijven van opbouw van duurzame BCP vormt niet alleen risico voor het behalen van de klimaatdoelen, maar ook voor strategische afhankelijkheid, leveringszekerheid en verdienvermogen van Nederland.

NEa Jaarrapport