22 sep 2026

Nederlandse strengere milieuregels voor de binnenvaart zorgen er niet voor dat er minder fossiele CO₂ wordt uitgestoten, maar wel dat schepen massaal over de grens brandstof gaan tanken (bunkeren in jargon). Doordat Nederland strengere eisen stelt en daardoor brandstof duurder maakt dan buurlanden België en Duitsland, verplaatst de verkoop van scheepsbrandstof zich naar het buitenland. Dit blijkt uit een nieuw onderzoeksrapport van bureau Rebel Group, opgesteld in opdracht van NOVE (Nederlandse Organisatie voor de Energiebranche).

Het onderzoek is een actualisering van een eerdere studie die vijf jaar geleden door onderzoeksbureau Panteia werd uitgevoerd, eveneens in opdracht van NOVE.

'Bunkertoerisme': omvaren voor goedkopere brandstof
Nederland heeft als enige de verplichting ingevoerd om deels schonere biobrandstof te verkopen (2,5% CO₂ ketenreductieverplichting voor 2026). Dit percentage gaat de komende jaren omhoog.
Daarnaast is de overheid van plan om een heffing op de CO₂-uitstoot van de binnenvaart in te voeren via het Europese emissiehandelsysteem ETS2.
Omdat buurlanden België en Duitsland deze regels niet of niet op dezelfde manier toepassen op de internationale binnenvaart, ontstaat er een groot prijsverschil. Brandstof voor binnenvaart (doorgaans diesel, vergelijkbaar met diesel voor wegtransport) wordt in Nederland daardoor aanzienlijk duurder dan over de grens.

Schippers reageren hierop door hun tanks te gaan vullen in België of Duitsland. Veel reizen gaan immers al via België of Duitsland. In het ergste scenario – wanneer de Nederlandse regels volledig worden doorgevoerd en de buurlanden niet meedoen – kan de verkoop van brandstof aan de binnenvaart in Nederland met meer dan 90% in elkaar storten.

Verlies van milieuwinst
Dit 'bunkertoerisme' leidt tot een zogenaamd waterbedeffect. De bedoeling van het Nederlandse beleid is om de uitstoot van schadelijke broeikasgassen terug te dringen, maar in de praktijk gebeurt het tegenovergestelde:

1. Geen milieu winst: Schepen blijven varen, maar tanken simpelweg fossiele brandstof in de buurlanden op hun route. De totale uitstoot vermindert daardoor nauwelijks.

2. Extra uitstoot door omvaren: Schippers die speciaal omvaren of extra kilometers maken om in België of Duitsland goedkoper te kunnen tanken, verbruiken daardoor juist extra brandstof. Dit zorgt per saldo voor méér uitstoot van CO₂.

Oproep tot eenheid in Europa
NOVE benadrukt dat verduurzaming van de binnenvaart hard nodig is, maar dat dit alleen werkt als de regels internationaal gelijk zijn. Een eenzijdige Nederlandse aanpak tast de concurrentiepositie van Nederlandse bunkerbedrijven en binnenvaartondernemers aan. Hiermee wordt vitale infrastructuur voor energievoorziening van de binnenvaart afgebroken, terwijl het milieu er niets mee opschiet.
Nederland heeft daarom de politiek opgeroepen om het percentage van 2,5% niet verder te laten stijgen, zolang de buurlanden geen regelgeving invoeren voor verduurzaming in de binnenvaart.

Eerdere berichten: 

- Update Rapport impact assessment bunkertoerisme gestart (7 juli 2026)
- Gezamenlijk onderzoek tanktoerisme door BOVAG en NOVE (7 juli 2026)
- NOVE stuurt brandbrief over invoering ETS2/REDIII binnenvaart (19 februari 2025)
- Panteia rapport Impact assessment bunkertoerisme (28 april 2021)